ozel2

Hekimler İçin Özel Sektör Kılavuzu

Ülkemizde eskiden beri doktorluk devlet kurumlarında yapılan bir meslek gibi algılanmış ve özel kavramı muayenehanecilikle sınırlıydı. Yapılan yasal düzenlemeler ile devlet kurumlarında çalışan hekimlerin muayenehane açma imkanı kaldırılınca özel sektör ve devlet kurumlarında çalışan hekimler ayrılmış oldu. Sosyal Güvenlik Kurumu (SKG) tarafından özel hastaneler destek kapsamına alınınca özel hastane sayısı neredeyse devlet hastanaleri ile eşitlendi. Dolayısıyla bu kurumlarda çalışan hekim sayısında artış oldu. Devlet memuriyetinden ayrılan hekimler daha önce bilmedikleri birçok kavram ile karşılaştı. Devlet memurluğundan istifa ettiğim dönemde özel sektör hakkında doyurucu bilgi edinme çabalarım maalesef sonuçsuz kalmıştı. Aynı sorunu yaşayan meslektaşlarıma belki biraz destek olurum diye bu yazıyı hazırladım.

Özel sektörde tıp merkezi, hastane gibi kurumlarda çalışabilir, işyeri hekimliği yapılabilir.
Kurumlar genelde açık pozisyonlarını çeşitli insan kaynakları şirketleri ve internet sitelerinde duyururlar. Özellikle istedikleri şartlar var ise belirtirler. Ayrıca kişisel ilişkiler yolu ile iş teklifleri gelebilir.

Başvuru kısmını geçtikten sonra ilk görüşmeye hazırlık çok önemlidir. Konuşulacak konular tek tek not alınıp görüşme sırasında kontrol edilmelidir. Çekinmeden çalışma şartları ile ilgili tüm konular konuşulmalıdır. Bu görüşmede belirlediğiniz çalışma şartları sonradan genellikle değişmez. O yüzden kervan yolda düzülür mantığına kapılmadan, işi baştan sıkı tutmaya çalışın. Bu görüşmede kararlaştırılan konularda çalışmaya başladıktan sonra ek kazanım elde etme şansınız çok düşüktür.
Alınacak ücret aslında en önemli konudur. Bu ücretin ne zaman ödeneceği, net olup olmadığı, bordrolu veya elden ödeme konusu, şirket istenip istenmediği, nasıl hesaplanacağı, yıllık izinde hak kaybı olup olmadığı, fix ücret var mı, var ise sürekli mi, SGK tarafından kesinti yapıldığında hekimin alacağı ücrette kesinti olacak mı konuları açıklığa kavuşturulmalıdır.

Bordrolu ödeme demek; SGK (4a) kapsamında yani işçi statüsünde alacağınız brüt ücretin üzerinden belli kesintiler yapılarak size banka aracılığı ile ücret ödenmesidir. Aldığınız tüm ücret emekliliğinize yansır (SGK her yıl bu ücret için tavan belirler. Eğer tavandan yüksek ücret alırsanız vergi kesilir ama emekliliğe yansımaz). Sözleşmede bu ücret brüt olarak yazılmış ise aldığınız maaşlar üzerinden belli seviyelerde kesilen vergi yıl boyu kademe kademe artış gösterir. Ocak ayında aldığınız ile Aralık ayında aldığınız ücret aynı olmaz. Eğer sözleşmenizde net ücret yazdırırsanız SGK kesintisi yine kademeleri artmasına rağmen siz her ay aynı ücreti alırsınız. Maalesef bazı hastanelerde elden ödeme diye bir kavram var. Kurum size ödeyeceği paranın az bir kısmını bordrolu ödeyip kalanını elden verir. Bordrolu olan kısmının vergisi ödenir diğer kısım vergisizdir. Başta vergi ödememek avantajmış gibi görünse de emeklilik için gösterilen miktar az olacağı için sizin zararınıza olur. Hastane vergi ödememek için bu yolu seçer. Ayrıca maaş alacağı için davalık olursanız bordroda size ödenen maaş gerçek maaş kabul edildiği için yine zararlı çıkarsınız. Elden ödemeden uzak durmak gerekir.

Şirket usulü ödeme için sizden şirket kurmanız istenir. Şahıs şirketi ve limited şirket kurabilirsiniz. Bu seçeneklerde vergi miktarı, kuruluş ve fesih işlemleri, gider gösterilebilecek kalemler farklıdır. Sizden şirket kurmanız istenirse bir muhasebeci ile anlaşmanız gerekir. Şirket kurmadan önce muhasebeciden bu farklılıkları öğrenip size uygun şirketi kurun. Her ay sonunda alacağınız ücret karşılığı muhasebeciniz şirketten fatura kesecek. Hastane size brüt ücretin tamamını ve KDV’yi ödeyecek. Siz vergisini ve KDV’yi devlete ödeyeceksiniz. Tabi bu işlerin hepsini muhasebeci yapacak. Sözleşmenizde brüt ücret yazacak, muhasebecinize her ay ücret ödeyeceksiniz, vergi vereceksiniz. Elinizde net kalacak parayı hesaplayıp sözleşmeyi ona göre yapın. Şirket kurup çalıştığınızda her ay Bağ-Kur ödeyeceksiniz o yüzden bunu da hesaba katın.

Genelde ödenecek ücret performansa bağlı olacak şekilde ayarlanır. Yaptığınız muayene, işlem, tetkik kalemlerinden elde edilen cirodan belli bir yüzde size kalacak şekilde hesap yapılır. Bu kalemlerin hangilerinden yüzde kaç size pay verilecek tek tek öğrenin. Bu yüzdenin brüt mü, net mi olduğunu mutlaka sorun. Net olarak hesaplanması için uğraşın. Brüt denilen miktardan yapılan kesintiler sonrası istediğiniz rakamın altında kalabilirsiniz. Cerrahi branşlarda yaptığınız ameliyatın cirosundan kullanılan malzemenin düşülüp düşülmeyeceğini öğrenin. Eğer malzeme düşülecekse bilin ki piyasada 5 liraya satılan malzeme için sizden 10 lira düşerler. Bu malzeme fiyatlarını sürekli kontrol edip fahiş fiyatlara itiraz etmeniz gerekir. Bu hem can sıkıcı hem de sürekli takip etmek zaman kaybına yol açar. Ameliyat cirosundan malzeme kesintisi yaptırmamaya çalışın. Fix ücret demek yaptığınız işlemler sonucu ulaşamasanız bile size belli bir garanti ücret verilmesidir. Fix ücretin sürekli olması için uğraşın yoksa her ay o rakamlara ulaşmak zorunda kalırsınız. İzne gittiğinizde ciddi oranda para kaybı yaşarsınız. SGK hastanelere genellikle 3 ay sonra ödeme yaptığı için yaptığınız işlemler size ancak 3 ay sonra yansır. Eğer SGK kesinti yaparsa bazı hastaneler hekime aynen bu kesintiyi yansıtır. Bunu kabul etmeyin.

Mesai saatleri genelde haftada 45 saat şeklindedir ve bunun 5 saati cumartesidir. İşe başlayış, bitiş, öğle arası, cumartesi çalışmalarını, varsa nöbetleri tek tek konuşun ve sözleşmeye yazdırın.
İş kanununa göre işe başlanılan ilk yılda yıllık izin yoktur. Bir yıl dolduktan sonra 14 iş günü yıllık izin hakkı olur. İlk yıl size izin verilip verilmeyeceğini sorun. İzin hakkı elde etmeye çalışın. Şirket usulü çalışanları iş kanunu kapsamaz o yüzden sözleşmeye izin konusunda iş kanununa tabi olunacağını yazdırın. Yoksa izne çıktığınızda ücret alamazsınız.

Bazı hastaneler kongre izni veriyor. Bunu baştan konuşup sözleşmeye yazdırın.
Bordrolu çalışanlar işten ayrılırken belli şartlar sağlanırsa için kıdem ve ihbar tazminatları alma imkanı vardır. Şirket usulü çalıştığınızda bu tür haklar yoktur. Şirketin avantajı bordroluya göre daha az vergi verilmesi ve yaptığınız harcamaların (araba, benzin, kırtasiye, bilgisayar gibi) vergiden düşebilme imkanıdır.

Sözleşmelere genellikle süre konulmaz. Konulsa bile süre bitiminde otomatik yenileneceği belirtilir. İşten ayrılma durumunda tazminat ödenmesi şartının yazılmasını önermem.
Hem bordrolu hem şirket usulü çalışmak ta mümkün. Alacağınız ücretin bir kısmını bordrolu alırsınız kalan kısmına şirketten fatura kesersiniz. Hem bağ kur (4b) hem SSK (4a)’lı olursunuz. Bu konuyu da muhasebecinizle görüşün.

Genel davranış şekli; hesap kitapla uğraşmak istemeyen ve özelde geçici olup tekrar devlete dönmeyi düşünenlerin bordrolu, uzun süre çalışanların ise şirket usulü çalışmasıdır. Uzun vadede şirket size kazandırır. Ancak özlük haklarınızı sözleşme ile koruyun.
Özel sektörde ödemeler çalıştıktan sonra alınır. Genelde bir sonraki ayın sonuna doğru ödeme yapılır. Hak ediş denilen bir kavram vardır. Bir ay içinde sözleşmenize göre belirlenen yüzdeler ve varsa fix ücretiniz ile size bir hak ediş ücreti belirlenir. Bu sizin bir aylık maaşınızdır. Genelde ayın ortasında önceki ayın hak edişi hesaplanır size bildirilir. İtiraz edeceğiniz şeyler olursa onlar sonuçlandırılır ve ay sonuna doğru ödeme yapılır.

Çalıştığınız yer ile tüm sorunlarınızda bakılacak şey sözleşmedir. İyi ve eksiksiz sözleşme yapmaya dikkat edin.

İşyeri hekimi olarak bireysel çalışabilirsiniz veya Ortak Sağlık Güvenlik Birimi (OSGB) bünyesinde çalışabilirsiniz. Bireysel olarak size verilen çalışma süreleri içinde birden çok yerde çalışabilirsiniz veya tek yerde tam zamanlı çalışırsınız. OSGB’ler işyeri ile anlaşma yapıp sizi oraya görevlendirir ücreti OSGB’den alırsınız. Ya saat karşılığı ya da aylık ücret alırsınız. Aylık ücreti yukarıda açıkladığım gibi şirket usulü veya bordrolu alabilirsiniz. TTB işyeri hekimliği için asgari ücretler belirlemiştir ama bu ücretleri alabilen pek kimse görmedim keşke alınabilse. OSGB bünyesinde çalışanlar genelde haftada 20-30 işyerine giderler. Araç temin edilip edilmeyeceğini, edilmeyecekse sizin aracınızın yakıtını karşılanıp karşılanmayacağını öğrenip sözleşmeye yazdırın. Alacağınız ücreti belirlerken bunu mutlaka hesap edin. Yıllık izin ve hastane konusunda bahsettiğim diğer özlük haklarınızı konuşun. OSGB’ler genellikle işyerinden aldığı ücretin az bir kısmını doktora verir. O yüzden bireysel olarak çalışma konusunda çaba sarf edin.

Özel sektörde çalışırken ek iş yapma imkanı vardır. İster hekimlikle ilgili ister başka alanlarda çalışabilirsiniz. Tabi bununla ilgili sözleşmenizde kısıtlama olmamasına dikkat edin. Özel hastanede çalıştığınız zamanların haricinde işyeri hekimliği yapabilirsiniz. Böylece birkaç yerden geliriniz olur. Devlet memurluğu gibi sabit bir gelirle yetinmek zorunda kalmazsınız. İş garantisi yok kısmına katılmıyorum çünkü iyi bir hekim mutlaka iş bulur. Zaten bulunduğunuz şehirde bir süre çalıştıktan sonra isminiz duyulur. Hastalarınız oluşmaya başlar. İşten ayrılsanız bile başka yerde iş bulma şansınız tecrübesiz birine göre daha yüksektir.

Mutlu, huzurlu, sorunsuz bir iş yaşamı dilerim.

Tasarım: #drriza.com